Tag: CNLG

  • Lutte Contre Le Négationnisme Du Génocide: Lorsque le Commandant se trompe de cibles et d’ennemis

    Lutte Contre Le Négationnisme Du Génocide: Lorsque le Commandant se trompe de cibles et d’ennemis

    Photo: Philibert Muzima/File

    Guest Post de Philibert Muzima:
    Empruntons une allégorie militaire pour nous faire mieux comprendre dans certaines sphères, sous les cieux de notre Rwanda natal. La Commission Nationale de LUTTE Contre le Génocide-Komisiyo y’Igihugu Ishinzwe KURWANYA Jenoside (CNLG) est comme une brigade et son Secrétaire Exécutif, le Commandant. Les rescapés du génocide et leurs amis en sont des hommes de troupes, des soldats. Et nous sommes en guerre contre le négationnisme.

    Le hic, c’est que, pire que des échanges épisodiques de friendly fires, nous subissons de tirs nourris de la part du Commandant de la Brigade CNLG qui, loin de se tromper de cibles, nous a désigné comme des ennemis. Avec un commandement nuisible pour son propre camp, quelles sont nos chances de la gagner, cette guerre contre le négationnisme? Autopsie d’un leadership maladroit, source de désespoir, de perte de moral, de débandade au sein des troupes et, ultimement, de sabordage de toute la brigade CNLG.

    D’une question biaisée à une réponse tordue.

    Les téléspectateurs d’Intsinzi TV auront été abasourdis de voir mercredi le 17 février 2021, le Commandant dans la guerre contre le négationnisme recourir à la démagogie, mélangeant mémoire du génocide et politique du FPR, recourant aux menaces, aux mensonges et aux demie-vérités pour dynamiter ses forteresses et, prêtre défroqué, prêcher contre sa propre paroisse, envoyer ses ouailles…au diable!

    Question : Tuvuze kuri urwo ruhererekane rw’ingengabitekerezo n’urwango ruva mu mubyeyi rujya ku mwana we. Bigaragara ko rwava no ku mwana rujya ku mwuzukuru wa wa mubyeyi wayizanye. Uwiyita ko yarokotse jenoside, urumva ko ntaho yari kuyikura kuri se cyangwa kuri nyina. Ukumva arabyivugiye, ariko ajya mu ba bandi bayipfobya. Cyangwa se akaba yarwanya na leta, kuko burya naho harimo ikintu gishyigikira uhakana iyo jenoside. Ubwo bwoko bwo gupfobya bwo bujya mu kihe cyiciro? 

    Réponse : Abarokotse jenoside bagira bamwe muri bo koko nibyo, turabafite. Turabafite, bamwe muri bo bavuga ko badapfobya jenoside, kuko ubabwiye ngo murapfobya jenoside yadukorewe ntibabyemera. Banabigira impamvu baburanisha bati ngo jyewe narokotse jenoside. Nta kuntu naba nararokotse jenoside hanyuma ngo nyipfobye. Ariko nyamara mu magambo bavuga, mu mvugo bakoresha, harimo ibigize ipfobya.  Kuko iyo bafashe abahagaritse jenoside, jenoside yakorewe abatutsi ntabwo yihagaritswe(sic), yahagaritswe n’ingabo za FPR-Inkotanyi. Iyo rero bafashe abahagaritse jenoside, bakabasigaho ubwicanyi batakoze, cyangwa se bakabasebya mu buryo ubwo aribwo bwose. Icyo gihe baba bariho bakwiza ikinyoma, kiza kivana ukuri kuri jenoside yakorewe abatutsi. Iyo rero ukoresheje imvugo z’ikinyoma zigabanya ukuri kuri jenoside yakorewe abatutsi, cyangwa se kwa kuri zigerageze kukuvanaho burundu. Uhimba ubwicanyi butabaye, uvuga ko ngo abacitse ku icumu bakorerwa ibikorwa by’itoteza… Nongere nibutse ko itegeko ry’ingengabitekerezo ya jenoside riteganya mu ngingo 11 ko guhohotera uwacitse ku icumu rya jenoside ari kimwe mu byaha bifitanye isano n’ingengabitekerezo ya jenoside.

    Iyo rero abantu nka ba Idamange, abantu nka ba Filipo Basabose, nka ba Philibert Muzima, nk’abitwa ba Mukundente, n’abandi. Bacitse ku icumu koko. Ariko ugasanga bari ku mbuga nkoranyambaga bavuga ngo, ubuyobozi bw’u Rwanda, ubuyobozi bwa FPR-Inkotanyi bukorera itoteza abacitse ku icumu. Bakaguha ingero ngo Kizito Mihigo, Diane Rwigara …kandi ataribyo. Abo bantu bafite ibyaha bakoze, bakurikiranyweho ku buryo bwemewe n’amategeko, Kizito Mihigo yiyahurira muri kasho. Iyo umuntu yiyahuye, ujya gushinja icyaha leta gute?

    byo rero, abakwiza ibyongibyo, harimo ingengabitekerezo ya jenoside kuko bariho barabeshyera leta ko ihohotera abacitse ku icumu, kandi ataribyo. Ibyo rero urumva, uwunguwo, abo babaho. Banariho, ariko ni bacyeya. Niyo mahirwe…Bacyeya ntabwo tuvuga ngo abacitse ku icumu bapfobya jenoside, sibyo. Harimo bacye cyane muribo, bafashe uwo murongo. Kandi n’iyo tugeze no kuri jenoside yakorewe abayahudi, naho bibaho. Muzarebe, hariho…ndabaha urugero nk’uwitwa Paul Rassinier. Ni umuyahudi, warokotse jenoside, ariko wanditse ibitabo bitandukanye. Ni umuntu nawe wize, wari umwarimu wa kaminuza, uhakana rwose ko uburyo bwakoreshejwe mu kwica abayahudi, icyo bita chambres à gaz, ko ntabyabayeho. Nyamara byarabaye Auschwitz n’ahandi. Icyo kibazo nagira ngo tujye…, twumve ko bibaho . Ariko uwarokotse jenoside iyo yinjiye mu murongo wo kuyipfobya, turebe ibibimutera, ariko tunarebe n’ibikorwa, akora ibyo aribyo, byamaganwe kimwe n’iby’abandi bose.

    Pas besoin de traduire la question tendancieuse de l’intervieweur et la réponse aussi bien maladroite que malheureuse de l’interviewé. En résumé, le journaliste veut savoir comment qualifier « ceux qui prétendent être des survivants du génocide » mais s’opposent au régime et s’associent de facto à celui qui banalise le génocide.

    La réponse est que les survivants qui critiquent le gouvernement, le parti au pouvoir et son armée qui ont mis fin au génocide, ceux qui les critiquent et les accusent faussement de malmener des rescapés comme Kizito Mihigo, Diane Rwigara… banalisent et nient le génocide et se rendent ainsi coupables de crime de l’idéologie du génocide. Il nomme des rescapés du génocide-dont l’auteur des présentes lignes- qui, selon lui, en critiquant le gouvernement du Rwanda, gonflent les rangs des négationnistes du génocide des Tutsi. Il ajoute que ce phénomène existe même pour le génocide des Juifs, qu’il y a des Juifs rescapés de la Shoah qui nient la réalité des chambres à gaz. Pour exemple, il donne le nom de Paul Rassinier.

    Voilà grosso modo le contenu de la diatribe du Commandant de la brigade chargée de lutter contre le négationnisme. Mais qu’y a-t-il en fait?  De faux exemples pour plus de confusion:

    Paul Rassinier

    Il n’est ni Juif, ni rescapé de la Shoah. C’est un résistant à l’occupation de la France par l’Allemagne Nazie. Il fut arrêté et déporté aux Camps de Concentration de Buchenwald et de Mittelbau-Dora. C’était un militant communiste qui navigua vers les anarchistes pour enfin s’échouer à l’extrême droite. Pour illustrer le cas de Rassinier, rappelons le parcours d’Anastase Gasana et Faustin Twagiramungu. Les deux s’opposaient au régime Habyarimana Ils l’ont échappé belle en 1994 puisque, s’ils étaient tombés entre les mains des génocidaires ou des GP, ils les auraient sûrement zigouillé. Mais est-ce que cela fait d’eux des Tutsi survivants du génocide? La réponse est NON. Est-ce qu’ils sont par la suite devenus des négationnistes du génocide? OUI.

    Le Commandant de la Brigade CNLG recours donc à un faux exemple. Une demie-vérité doublée d’une fausseté pour étayer une fausse thèse accusant de négationnisme des rescapés du génocide, ses hommes de troupes. À moins que le Docteur en Droit ne confonde Juif et Communiste, comme cela fut le cas aussi pour les Tutsi et pour les Juifs. Confusion due au fait que le Commandant de la Brigade CNLG a fait ses premières armes chez les Pères Blancs qui accusaient les Tutsi d’être des communistes anticléricaux? Rappelons que ces hommes en soutane ont également traités les Juifs de communistes et de déicides. Selon la sagesse rwandaise, « nta yima nyina akabara ». Le Commandant de la Brigade CNLG a ainsi bien gardé l’identité de son alma mater. Il fait recours aux faussetés en connaissance de cause. Juste pour défendre l’indéfendable. Comme s’il y était contraint!

    Diane Rwigara

    Elle a été, acquittée de toutes les charges qui pesaient contre elle, après plus d’une année, croupissant injustement en prison. Innocentée donc par les tribunaux, mais toujours coupable dans la tête du Docteur en droit. Sa mère, coaccusée avec et codétenue avec ses deux filles, accusée de l’incitation à l’insurréction publique, sera également acquitté de toutes ses charges. Rappelons enfin que le calvaire de Diane commence par la mort tragique de son père, tué dans un simulacre d’accident de voiture. La police dit détenir un suspect qui, depuis plus de trois ans, n’a jamais comparu devant les juges et dont l’identité reste cachée du grand public. Si l’homme de droit considère cela comme juste, il est déconnecté de toute réalité de ce qu’est la justice.

    Kizito Mihigo

    Il a perdu la vie des mains de la police. La même police a effectué l’autopsie sur le corps. La même police a mené une enquête expéditive sur ce qui s’est passée dans ses geôles. Les résultats sont venus corroborer le communique nécrologique de la même police. Si quelqu’une veut chercher l’erreur, c’est celle d’une police qui enquête sur elle-même! Si le détenteur du PhD en Droit considère cela comme de la justice, il est déconnecté de la réalité de ce qu’est la justice.

    Si des rescapés du génocide qui fustigent ces injustices sont traités de négationnistes, c’est que leur Commandant-accusateur est encore déconnecté de la réalité de ce qu’est le négationnisme qu’il est pourtant appelé à combattre.

    Loi sur l’idéologie du génocide et son effet boomerang.

    Accuser de négationnisme les rescapés qui dénoncent les injustices du régime participe à une accusation à miroir. L’accusateur est sûrement loin de se rendre compte que c’est plutôt lui-même qui banalise le crime des crimes en le mettant à toutes les sauces. La Loi n° 84/2013 du 11 septembre 2013 relative au crime d’idéologie du génocide et autres infractions connexes aura, en cet état de cause, un effet boomerang où l’accusateur se retrouve accusé.

    Lui qui use et abuse de la Shoah est sait pertinemment qu’on n’accuse pas n’importe qui de Nazi, de SS, de Gestapo ou de collabo. Mais le Commandant de la Brigade CNLG ne se gêne pas pour traiter des rescapés du génocide d’être «pires que les génocidaires! »

    Il sait pourtant pas qu’il n’y a rien de pire qu’un génocide. Et par ricochet, il ne peut y avoir pire qu’un génocidaire; encore, moins un rescapé du génocide! Aller sciemment contre ce postulat relève de la banalisation du génocide. D’où les propos à l’emporte-pièce du Commandant de la Brigade CNLG contreviennent à l’article 11 de Loi n°84/2013 et sont punissables conformément au Code Pénal du Rwanda. L’homme de droit brandit à tout bout de champ donc la Loi contre l’idéologie du génocide mais s’adonne à des actes punissables par la même loi!

    Conclusion 

    Il sera difficile pour les rescapés traités de négationnistes de participer aux commémorations du génocide. Il leur sera impossible de s’impliquer dans les activités des associations vouées à la mémoire du génocide et à la lutte contre le négationnisme. Ils seront très vulnérables lorsqu’ils affronteront de vrais négationnistes et leur suppôts ainsi que des adhérents à la théorie du double génocide.

    Le Commandant de la Brigade CNLG ne souffre pas de daltonisme. Il est juste obnubilé par un militantisme politique plutôt que la défense de la mémoire et la lutte contre le négationnisme. Il œuvre pour l’endoctrinement des rescapés, par menaces et non par arguments convaincants, d’adhérer à un seul et même parti politique sous peine d’être accusés de négationnisme. Il veut que les rescapés du génocide suivent dans leur ensemble le tunnel de la pensée unique, les récalcitrants tombant de facto sous la loi contre l’idéologie du génocide.

    Le Commandant de la Brigade CNLG manque d’empathie envers les survivants du génocide. Il accuse un grand déficit de compassion envers eux. Il 

    Un homme compétent peut-être, mais pas à la bonne place. Qui diantre peut apprendre à un homme occupant un poste comme le sien que le génocide est le pire des crimes, qu’il ne peut y avoir pire qu’un génocide, et que, dans le même ordre d’idée, il ne peut y avoir pire que les génocidaires? Mais pour le Commandant de la Brigade CNLG, un survivant qui critique le gouvernement est pire que les génocidaires. Puis il a le culot de le répéter ad nauseam !

    S’il ne saisit pas la dangerosité de tels propos, c’est qu’il ne comprend rien de la nature ni de l’importance du poste qu’il occupe, ni celle de l’institution qu’il représente. Il serait peut-être plus efficace comme Senior Instructor au camp de Mutobo pour les ex-FDLR. Il serait aussi à la bonne place comme Senior Cadre d’ “Itorero ry’Igihugu“. Il peut bien servir n’importe où notre Mère Patrie. Mais pour l’amour du ciel et de la noble cause qu’est la mémoire des nôtres, loin de la Commission Nationale de Lutte Contre le Génocide. Ends

    Philibert Muzima est l’auteur du livre Imbibé de leur sang, gravé de leurs noms: témoignage d’un survivant du génocide des Tutsi du Rwanda

  • Rwandan Government Behind The Killings Of Dozens Of Genocide Survivors, Diane Rwigara

    Rwandan Government Behind The Killings Of Dozens Of Genocide Survivors, Diane Rwigara

    Rwigara Diane
    2017 Rwandan Presidential Candidate, Diane Rwigara. Photo/Reuters

    Diane Rwigara, a prominent Rwandan Critic and 2017 Presidential hopeful, accuses the Rwandan government’s security forces to murder many dozens of genocide survivors including Jean-Paul Mwiseneza who was brutally killed last month.

    The government has not commented on these allegations yet.

    In an open letter addressed to President Paul Kagame today, Ms. Rwigara, a genocide survivor herself, unearths several disturbing allegations accusing the Government of killing many survivors, mostly educated ones, for politically motivated reasons.

    ‘’ Jean-Paul Mwiseneza was a friend of mine’’, said Rwigara.  He was killed shortly after talking to me about the unrest of inmates inside the Kigali Prison where he was working as a prison guard, Rwigara continued.

    Mwiseneza Jean Paul
    Jean-Paul Mwiseneza, A genocide survivor murdered on June 10, 2019.  The scars of several machete blow he received in 1994 are still visible on his disfigured face.

    Jean-Paul Mwiseneza whose murder we have documented here miraculously survived the genocide only to be beheaded last month allegedly by the government agents in connection with his relationship with the opposition.  No suspect was arrested for this crime so far.

    The open letter lists nearly 50 survivors murdered for the same reasons since the 2000s.

    ‘ Government concerned more with the dead than the living survivors’ 

    The open letter goes on to question why the Government’s main concern lies more on the memory of those killed in the 1994 genocide at the expense of the living survivors who get killed for being suspected to be critical of the current government:

    ‘’ …Excellency, your government rightly seems committed to retaining the searing memory of our loved ones killed during the genocide. But why isn’t the same level of respect shown to the living? Why isn’t the same level of concern and care shown to the survivors of those atrocities? Honoring the deceased, yes. But why not starting with preserving the living?’…The open letter reads.

    Click here to read the entire open letter as it was published on Rwigara’s website, dianerwigara.com

    It is not unusual to hear reports of Genocide survivors and non-survivors alike who get killed for their political views in Rwanda. Diane Rwigara becomes, however, the first politician inside the country to break the silence and indifference that has always surrounded this matter.

    Whether the survivors listed in the open letter were targeted for being genocide survivors,  or for being critical to the government, It remains an open question. Ends.

    Click subscribe button to get the latest posts right in your inbox.

    By Al Gasake

  • A New Way to Immortalize Genocide Victims Launched

    Kigali Memorial Centre children
    Photo/Kigali Memorial Genocide

    A team of genocide survivors launched on Monday this week, a new website designed to serve as a central database of names, photographs, and brief biographies of over one million people murdered in the 1994 genocide against the Tutsi in Rwanda.  The initiative, according to a press release issued on that occasion, is an effort to honor their memory and restore their identities.

    ‘’It is necessary to name the victims of genocide against the Tutsis so that they are no longer reduced to just numbers. They are not a million of people without names, not a million strangers.’’  Said the survivors’ representatives who signed the statement.

    Survivors are the first witnesses to the genocide today. Their children are the second-degree witnesses and this database will obviously be another kind of virtual memorial, where the young generation will get to add a human face to the one million lives lost during the 1994 annihilation of Rwanda’s Tutsi, continued the statement.

    A 2004 Rwandan Government’s census of the genocide victims revealed that 1,074,017 were murdered during the 100 days of genocide. The same report indicates that 93.7% of the victims were killed because they were identified as Tutsi, 1% because they were related, married or friends with Tutsis, 0.08% because they had physical traits similar to those of Tutsis and 0.8% because they had ideas contrary to those of the Hutu regime of the time, or hid people chased by the killers .

    Creating a virtual database of genocide victims’ name and stories certainly marks an important new way to immortalize them, although, the real impact of this initiative will depend on the extent to which survivors will actually share the details of their loved ones with this website. Click here to visit ‘’ https://ibukatutsigenocide.org/’’ and add the name of your loved one too. Ends

    By Albert Gasake

  • Inzira iracyari ndende ngo abarokotse Jenoside bishyurwe imitungo yasahuwe

    Ifoto: Donathila, uwarokotse jenoside yakorewe abatutsi i Nyamata
    Ifoto/Daily mail: Donathila, uwarokotse jenoside yakorewe abatutsi i Nyamata

    Imyaka irenga makumyabiri n’umwe abacitse ku icumu babuze ababo barenga miliyoni, n’imitungo ibarirwa mu mamiliyari menshi y’amanyarwanda isahuwe indi igasenywa muri jenoside yakorewe abatutsi mu 1994. Icyumweru cyasojwe ku itariki 29/06/2015,  kitiriwe icyumweru cy’ubufasha mu mategeko , Leta n’abafatanyabikorwa ba sosiyete sivile bari barahiriye kurangiza imanza hafi ibihumbi 50 Leta ivuga ko zitegereje kurangizwa.

    Iyi mibare icyakora ntivugwaho rumwe. Minisitiri w’ubutabera  bwana Busingye Johnston yatangarije RBA ku itariki 24/05/201 ko imanza zitararangizwa ari hafi ibihumbi 10. Iyo mibare yaje guterwa utwatsi n’abayobozi b’uturere  munama bagiranye na minisiteri y’ubutabera ku itariki 22/062015 bavuga ko abacitse ku icumu batarishyurwa ari benshi cyane. Aba bayobozi b’inzego zibanze icyumweru gishize bagaragaje imanza zirenga ibihumbi 50 zitararangizwa bemeza ko hari n’izindi. Ntibyoroshye kumenya umubare nyawo w’abacitse ku icumu batarishyurwa dore ko n’imiryango yabo itabasha gukora iryo barura kubera amikoro make.

    Bahatirwa kubabarira

    Abacitse ku icumu benshi mu bice bitandukanye by’igihugu  bavuga ko bahatiwe n’ubuyobozi  kubabarira ababasahuye bakanabasenyera ngo ntibabishyuze  mu rwego rw’ubumwe n’ubwiyunge. Abacitse ku icumu bakangurirwa kandi kubabarira ngo kuko benshi mu bakoze jenoside ari abakene cyane. Abarenga 1250 icyumweru gishize cyonyine  basoneye ababasahuye imitungo muri Jenoside ahanini kugirango abo bacitse ku icumu batarebwa ikijisho n’abayobozi na bo bari ku gitutu cyo kwesa imihigo. Igihangayikishije ni uko abarokotse jenoside bahatirwa  kubabarira na bo ubwabo ari abasizwe iheruheru na jenoside badafite ubushobozi buhagije bwo kwibeshaho. Bamwe basanga kuba abayobozi bahatira abacitse ku icumu kubabarira ababasahuye ari uburyo Leta nk’umufatanyacyaha muri jenoside iri guhunga inshingano zayo zo gutanga indishyi uwo mutwaro ikawushyira ku bacitse ku icumu bakorewe icyaha. Abakoze jenoside bafite ubwishyu benshi barigishije imitungo yabo abandi bayigurisha rwihishwa mu rwego rwo guhunga inshingano zo kwishyura ibyo basahuye muri jenoside.

    Abatazabasha kwishyura bazakorera  Leta TIG aho kwishyura abo basahuye

    Zimwe mu mpamvu nyamukuru zituma iki kibazo cyo kurangiza imanza za gacaca gikomeza kuba ingorabahizi ni uko  benshi mu bagomba kwishyura bivugwa ko ari abakene cyane nta bushobozi bafite.

    Leta kugeza ubu nta buryo irashyiraho bwerekana  uko abacitse ku icumu basahuwe imitungo bazishyurwa mu gihe ababasahuye nta bwishyu bafite cyangwa batamenyekanye. Ku rundi ruhande Leta ivuga ko abatazashobora kwishyura bazakora TIG.

    Umuryango IBUKA mu nyandiko washyikirije inteko ishinga amategeko mu mwaka wa 2012 wari wagaragaje ko uburyo burambye bwo gukemura iki kibazo kimwe n’ibindi bibazo by’indishyi za jenoside ari uko Leta yashyiraho ikigega cy’indishyi. Ubundi buryo uwo muryango wasabaga ko bwakwifashishwa bwari ugukoresha imirimo nsimburangifungo (TIG) abatabashije kwishyura, amafaranga avuyemo agahabwa abacitse ku icumu batishyuwe. Kugeza ubu,  iyi mpuruza ya IBUKA n’indi miryango y’abacitse ku icumu ntabwo irashyirwa mu bikorwa.

    Indi mbogamizi yagaragaye ni iy’abayobozi b’ibanze ari na bo bafite inshingano zo kurangiza imanza banga kwishyuriza abacitse ku icumu kubera amasano bafitanye n’abasahuye bakanakora jenoside. Ibi bituma abacitse ku icumu bahora basiragizwa ku mirenge, no muzindi nzego z’ibanze basaba kurangirizwa imanza. Ibindi bibazo nI ibijyanye n’uko abacitse ku icumu basabwa kubanza guteresha kashe mpuruza ku rukiko rw’ibanze ibyo bikagorana cyane dore ko rimwe na rimwe amarangiza rubanza hari ubwo aba afite udukosa tw’imyandikire kuko yakozwe yihuta mu gihe cy’inkiko gacaca.

    Abacitse ku icumu bagaruka kandi ku gaciro k’ibyishyurwa, aho basanga harimo akarengane kuko amafaranga bishyurwa yarabazwe mu myaka irenga icumi ishize uyu munsi ifaranga rikaba ryarakomeje kugenda rita agaciro kandi nta nyungu z’ubukererwe bahabwa.

    N’ubwo bigaragara ko Leta yashyize ubushake mu kurangiza imanza z’imitungo zaciwe na Gacaca nta gushidikanya ko inzira y’ubutabera bwuzuye ku bacitse ku icumu basizwe iheruruheru na  jenoside ikiri ndende. End

    Inkuru yanditswe na Al. G

  • MINIJUST n’uturere ntibumvikana ku manza za Gacaca z’imitungo

    Minisitiri w'Ubutabera Johnston Busingye (hagati), Dr. Bizimana Jean Damascene na Dr. Mukabaramba Alvera mu nama yabahuje n'abayobozi b'uturere
    Photo/RBA/ Min. Busingye hagati, umunyamabanga wa Leta ushinzwe imibereho myiza Dr. Mukabaramba iburyo na Dr. Bizimana JD wa CNLG, ibumoso

    Minisiteri y’Ubutabera, n’Abahagarariye inzego z’ibanze kuva ku rwego rw imirenge, kugera ku rw’Uturere n’Intara zose, kugeza ubu ntibavuga rumwe ku kibazo cy’umubare w’imanza za Gacaca ku bangije imitungo mu gihe cya Jenoside zigomba kurangizwa. Min. Busingye yavuze ko habaye gutekinika iyo mibare.

    Ahanini ikibazo gishingiye ku mibare, kandi Leta yarihaye igihe ntarengwa ko izo manza zagombye kuba zarangijwe bitarenze uyu mwaka wa 2015.

    Mu nama yahuje Minisitiri w’Ubutabera akaba n’Intumwa Nkuru ya Leta, Busingye Johnston, abayobozi ba Minisiteri y’Ubutegetsi bw’igihugu, n’Abayobozi b’Uturere twose na ba Guverineri, barebeye hamwe aho uturere tugeze dutegura icyumweru cyahariwe ubufasha mu by’amategeko.

    Ku birebana n’imanza za Gacaca zitarangizwa, aho MINIJUST isaba abayobozi b’Uturere gushyira imbaraga mu gukangurira abahesha b’inkiko kurangiza izo manza MINIJUST ivuga ko zingana n’ibihumbi 21, bisaga bihwanye na 1.7%, mu gihe abayobozi b’Intara n’Uturere bavuga ko iyo mibare atari ukuri kuko ari mike.

    Guverineri w’Intara y’Amajyepfo Munyentwali Alphonse, yasabye ko icyo cyumweru kizatangira taliki 25/05/2015 umuntu urebwa n’ikibazo cyo kwishyura imitungo yaba yarangije, ubu uba i Kigali, cyangwa ahandi kure asabwa kuza mu murenge nyirizina aho agomba kwishyurira ibyo yangije kugira ngo hamenyekane koko amakuru afatika.

    Ati “Dore nk’ubu hari abitwaza ko nta kintu namba bafite, abandi ugasanga bishoboye ariko ari ikibazo cyo kwanga gusa kwishyura ibyo bangije, cyangwa kwinangira. Hari naho wasanga umuntu ntacyo afite, ukamubabarira ariko yagaragaje ko hari ubushake bwo kwishyura ibyo yangije cyangwa yatwaye.”

    Ku kibazo cy’abahunga bitewe nuko badafite ubushobozi bwo kwishyura namba ibyo bangije, Minisitiri Busingye asanga guhunga atari wo muti bitewe nuko ngo bashobora kwicara hakabaho ubwumvikane bakagira iyindi mirimo y’amaboko bakora nk’uko itegeko ribiteganya, naho ku kibazo cy’imibare y’abagomba kwishyura itangazwa na Minijust, Minisitiri Busingye atangazwa n’uko abayobozi b’Uturere n’Intara bavuga ko atari yo, kandi MINIJUST yarayihawe n’Uturere.

    Ati “Buriya habayemo gutekenika kw’abayobozi bo mu mirenge n’uturere bicaye mu biro barayihimba batazi ko izagezwa imbere ya ba Guverineri na ba meya muri iki cyumweru cyahariwe ubufasha mu by’amategeko hagomba kugira igikorwa imanza z’imitungo yangijwe zikava mu nzira, kuko ari inshingano ya Leta guha Abanyarwanda ubutabera

    Twagira Wilson/Imvaho nshya

  • Uwarokotse jenoside w’imyaka 70 uba mu nzu yaguye byamuviriyemo uburwayi

    asinati
    Inzu uwacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe abatutsi, Kambuguje Asinati atuyemo.Photo:Umuseke.com

    Kambuguje w’ikigero cy’imyaka 70 yabwiye Umuseke ko aho ari ubu ntaho bitaniye no kuba hanze ndetse indwara ubu arwaye yazitewe n’imbeho nyinshi imusanga mu nzu.

    Uyu mukecuru aba mu gihande kimwe kitaguye cy’iyi nzu. Avuga ko yasasbye kenshi ubuyobozi ko bwamufasha gusana iyi nzu na mbere itaragwa ntabikorerwe. Akemeza ko ubu amerewe nabi n’uburwayi bukubitira no ku mbeho araraho n’izabukuru.

    Clement Bikino umuyobozi w’Akagali ka Gacaca i Rubengera avuga ko iki kibazo bakimenye ndetse agomba guhabwa umuganda akubakirwa.

    Bikino avuga ariko ko ikibazo cye kitihutiwe kuko ngo uyu mukecuru yigeze kubona amafaranga miliyoni zirindwi nyuma yo kugongwa n’umuzungu maze akayapfusha ubusa.

    Kuri iki Kambuguje Asinati yabwiye Umuseke ko koko yagonzwe n’umuzungu maze mu kwezi kwa mbere umwaka ushize akamwishyura miliyoni zirindwi, gusa akavuga ko aya mafaranga yahise ayaguramo amasambu y’abana be babiri barokotse bakanubaka nk’umurage yumvaga akwiye kubasigira bityo we yumva atayapfushije ubusa.

    Gedeon Ndendambizi, umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Rubengera we yabwiye Umuseke ko iki kibazo atari akizi. Imyaka ibaye 21, ikibazo cy’amazu kubacitse ku icumu gikomeje kuba ingorabahizi.

    Benshi bemeza ko Leta ikemuye  ikibazo cy’indishyi , abacitse ku icumu bagahabwa indishyi ikwiye kubantu n’ibintu byabo byangijwe muri jenoside ko byafasha mugukemura burundu ikibazo cy’imibereho mibi ikomeje kuba twibanire kubarokotse jenoside.

    Mu cyumba Kambuguje atuyemo
    Mu cyumba Kambuguje atuyemo

    Inkuru ya Umuseke.com

  • Survivors’ perspective on ICTR and memorialisation efforts

    Mrs. Samantha Lakin, a Ph.D. candidate at The Strassler Center for Holocaust & Genocide Studies, and I  have last month authored a short paper on justice and memorialization in post-genocide Rwanda. The paper was first published by the International Bar Association (IBA). We have analyzed the ICTR and memorialization efforts in Rwanda from the perspective of survivors, including interviews with survivors and a review of the secondary literature. We have also discussed lessons learned from the transitional justice processes that occurred in Rwanda and challenges including the survivors’ continuing call for reparation. Click here to read the full paper.

    Post by Albert Gasake

  • Kibungo: Bakurikiranyweho gutera uwacitse ku icumu no kumusenyeraho inzu

    Abagabo batatu bafungiye kuri sitasiyo ya Kibungo aho bakurikiranyweho icyaha cyo gusenya inyubako n’ibikoresho by’umuturanyi wabo wacitse ku icumu rya Jenoside.  Abo bagabo bakurikiranyweho kandi gushyira inginga nini n’ibuye ry’ibiro 30  ku muryango no ku madirishya y’inzu y’uwo wacitse ku icumu kugirango atabona uko asohoka ngo atabaze. 

    Nk’uko bigaragara ku rubuga rwa Polisi y’u Rwanda, Umuvugizi wa Polisi mu ntara y’Uburasirazuba, Inspector of Police (IP), Emmanuel Kayigi, yavuze ko abo bagabo batatu bakekwaho kuba, ahagana saa mbiri z’ijoro zo ku itariki 11 Mata 2015, barateye amabuye ku idirisha ry’icumba uwo wacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 araramo, maze ayo mabuye amena ibirahure by’iryo dirisha ndetse agwa mu nzu imbere.

    IP Kayigi yavuze ko abo bagabo batatu bakekwaho nanone kuba, nyuma yo gutera amabuye kuri iryo dirisha, yaje kumena ibirahuri byaryo, baregetse ibuye rinini rifite hafi ibiro 30 kuri iryo dirisha (ku ruhande rwaryo ry’inyuma).

    Yavuze ko bakekwaho kandi kuba baregetse ingiga y’igiti ku rugi rw’inzu y’uwo wacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 kugirango atabona uko asohoka ngo amenye abo ari bo cyangwa ngo atabaze.

    IP Kayigi yavuze ko umwe muri abo bagabo batatu bafunzwe, akurikiranyweho by’umwihariko, ibyaha by’ivangura rishingiye ku bwoko ndetse n’icyaha cy’amacakubiri, hashingiwe ku mpamvu z’uko ahagana saa mbiri z’ijoro zo ku itariki 27 Werurwe 2015, yabwiye uwo wacitse ku icumu ati: “Sinshaka imbwa y’Umututsi, ntuzambanaho ndetse n’inka yawe.”

    IP Kayigi yagize ati: “Amategeko ahana biriya byaha by’ivangura rishingiye ku bwoko, amacakubiri, gusenya ibintu n’inyubako by’umuntu, arasobanutse. Uzabikora wese azashyikirizwa inzego z’ubutabera.”

    Yabakanguriye kandi kwirinda ingengabitekerezo ya Jenoside no gukomeza gufata mu mugongo abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kandi bagakaza amarondo kugirango baburizemo ibyaha no gufata ababikora. Yabibukije ko bafite inshingano zo gukorana n’inzego z’umutekano, abakangurira guha polisi amakuru ku byaha byakozwe cyangwa ibigiye gukorwa mu rwego rwo kubikumira.

    Ingingo y’136 y’igitabo cy’amategeko ahana y’u Rwanda ivuga ko umuntu wese ukoze icyaha cy’ivangura n’icyo gukurura amacakubiri ahanishwa igifungo kirenze imyaka itanu (5) kugeza ku myaka irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda kuva ku bihumbi ijana (100.000) kugeza kuri miliyoni imwe (1.000.000).

    Ingingo ya 406 yacyo ivuga ko umuntu wese ku bushake, usenya cyangwa wonona, ku buryo ubwo ari bwo bwose, burundu cyangwa igice kimwe, inzu itari iye ahanishwa igifungo kuva ku myaka ibiri (2) kugeza ku myaka itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga yikubye inshuro kuva kuri ebyiri (2) kugeza ku nshuro icumi (10) z’agaciro k’ibyangijwe.

    Iyo gusenya cyangwa konona ku bushake byateje urupfu rw’umuntu cyangwa rw’abantu benshi, igihano kiba igifungo cya burundu. End

    Inkuru ya Umuryango.com

  • Gicumbi: Yirukanye umugore we amuhoye ubututsikazi

    Umugabo witwa Nshimiyimana Theophile utuye mu Kagari ka Nyarutarama mu Murenge wa Byumba mu Karere ka Gicumbi yishimira ko “Abubatsi b’Amahoro” bamufashije gusubirana n’umugore we yari yarirukanye amuhoye ubwoko bwe.

    Nshimiyimana avuga ko yashakanye n’umugore we witwa Muhimpundu Jacqueline mu mwaka w’1997 nyuma aza gucengezwamo amatwara na Mama we amumwangisha kuko ari umututsikazi.

    Nyuma yo gushaka uwo mugore nyina ngo yamubwiraga ko Abatutsi ari ubwoko bubi kandi umwana wa mbere bamubyarana na musaza wabo.

    Nshimiyimana n'umugore we Muhimpundu ubu ngo babanye neza.
    Nshimiyimana, Umugore we Muhimpundu ndetse n’imfura yabo.

    Nshimiyimana n’umugore we Muhimpundu ubu ngo babanye neza.

    Ngo ajya kwirukana umugore we Nshimiyimana yamushinje amarozi kuko ngo nyina na nyirarumwe be bari bamubwiye ko umugore yamuroze.

    Icyo gihe umugore yarahukanye ajya iwabo ajyana n’umwana w’umukobwa bari barabyaranye.

    Mama we yahise amushakira undi mugore ariko ngo nyuma yo kurongora uwo mukobwa bamushyingiye ngo ntiyigeze agira amahoro na make. Ngo kubera ukuntu yakundaga umugore we wa mbere yafashe icyemezo cyo kujya kumucyura.

    Ageze kwa sebukwe ngo ba nyirasenge b’umugore we bamusabye kuzana ijerekani y’ikigage ayikoreye ku mutwe maze nawe arataha akora ibyo bamubwiye ubundi atahana n’umugore we.

    Uyu mugabo yafashe ikemezo cyo kwimuka hafi y’aho nyina atuye kugira ngo bazabashe kugira umutekano hamwe n’umugore we.

    Nshimiyimana, Umugore we Muhimpundu ndetse n'imfura yabo.
    Nshimiyimana, Umugore we Muhimpundu ndetse n’imfura yabo.

    Umugore we Muhimpundu Jacqueline nawe yemeza ko akimara gushakana n’umugabo yahuye n’itotezwa riturutse ku kuba ari umututsikazi yakorerwaga n’abo mu muryango w’umugabo we.

    Ngo nyuma yo gucyurwa n’umugabo we bagasubira kubana byabaye ngombwa ko bimuka iruhande rwa nyina w’umugabo bajya gutura bonyine.

    Ngo babaye nk’ibicibwa mu muryango ariko nyuma baza kwiyunga biturutse ku “bubatsi b’Amahoro” bakorera mu Karere ka Gicumbi.

    Mukansanga Mediatrice uhagarariye itsinda ry’“Abubatsi b’Amahoro” bakorera mu Murenge wa Byumba avuga ko nyuma y’uko Nshimiyimana Theophile abaganirije ku kibazo yahuye nacyo giturutse ku muryango we, batangiye gusura iyi miryango babafasha kongera guhura haba ku ruhande rw’ababyeyi ndetse n’abavandimwe be.

    Abubatsi b’amahoro kandi bagiye baganiriza nyina w’uyu mugabo bamwigisha akamaro ko kubana neza n’abana be.

    Haje kubaho intambwe yo gusabana imbabazi hagati y’imiryango yose ndetse ubu ngo babanye neza.

    Ernestine Musanabera