Tag: Maitre Albert Gasake

  • UGANDA EXTRADITES RWANDAN CHURCHMAN ACCUSED OF GENOCIDE

    Jean-Paul-BirindabagaboArusha, January 16, 2015 (FH) – The Ugandan authorities on Thursday extradited to Rwanda an evangelist sought by his country for participation in the 1994 genocide.

    Jean-Paul Birindabagabo, now 58, is on the list of people sought by international police organization Interpol.

    According to the Rwandan news agency ARI, this churchman was preaching under a false name in the Mpigi district of central Uganda.

    Born in Rubavu in the Gisenyi prefecture of Rwanda, Birindabagabo lived in Sake commune, in the eastern Kibungo prefecture, in 1994.

    Witnesses in Sake accuse him of having directed several attacks where Tutsis were killed, according to ARI.

    According to one of the survivors, Callixte Kabandana, the evangelist also shot dead a Tutsi pastor who was praying with other members of his ethnic group who had taken refuge in a church.

    Rwanda’s National Commission for the Fight against Genocide hailed this extradition.“We appreciate the efforts of the competent authorities, including the government of Uganda, to extradite the suspect Birindabagabo, the Commission tweeted.

    Kampala has already handed over other Rwandan genocide suspects to Kigali.

    RE/JC Hirondelle News agency

  • 2014 isize abakoze jenoside barenga ibihumbi 70 bidegembya mu Rwanda

    Ubutabera bw’u Rwanda buremera ko hari abakoze Jenoside mu Rwanda, kugeza ubu baburiwe irengero kandi bari imbere mu gihugu.  Kuva inkiko Gacaca zisoje imirimo yazo gukurikirana ba ruharwa bakoze Jenoside bisa nkaho bitagishishikaje Leta.  Hari n’abacitse ku icumu bavuga ubushake bwa politiki buke.  Kamali Jean Damascene avuga ko uwishe umuryango we agakatirwa na Gacaca yamubonye i byumba mu karere ka Gicumbi aho yimukiye nyuma yo gukora jenoside i Gikondo mu mugi wa Kigali. Uyu wacitse ku icumu avuga ko yabimenyesheje polisi nyamara na magingo aya ntacyo yamufashije ngo uwo mwicanyi afatwe.

    Bamwe mu bakoze Jenoside bari imbere mu gihugu ngo baba bakoresha uburyo bwo kwihisha, nko  mu gihe batumwe ibyangombwa by’aho bari batuye mbere, bo bagahitamo kujya kubishakira aho batazwi.

    Urwego rw’Umushinjacyaha rushinzwe gukurikirana abakekwaho gukora ibyaha bya Jenoside bari hanze y’igihugu,  ruravuga abantu barenga ibihumbi 70 baburanishijwe na Gacaca badahari, ko kandi bamwe muri aba bihishe imbere mu gihugu imbere.

    Ubwo ikinyamakuru Izuba Rirashe cyabazaga uru rwego niba rutarashyize ingufu mu  gukurikirana abakekwaho gukora Jenoside bari hanze y’igihugu bityo abari imbere mu gihugu bakibagirana, Umuyobozi w’uru rwego yavuze ko ibi atari ukuri.

    Jean Bosco Siboyintore yagize ati “Inzego z’igihugu zishinzwe ikurikiranacyaha zirabizi, mu isoza ry’Inkiko Gacaca ryarangiye kuwa 18-6-2012, mu madosiye zashyikirije ubushinjacyaha harimo n’abo zaburanishije badahari 71 .658 kandi birazwi ko bamwe bari mu Rwanda.”

    Siboyintore yavuze ko aba bantu kuba badari babonwamo ibyiciro bibiri, aba ngo barimo abahunze u Rwanda bakajya hanze,  ariko hakaba n’abandi baravaga aho batuye bakimukira mu tundi Turere mu gihe bumvaga barimo guhwihwiswa mu gihe cy’iburanisha rya Gacaca.

    Yagize ati “Hari abahinduye Uturere bakajya mu tundi kandi yewe batanahinduye n’imyirondoro, umuntu akaba yava nka Rusizi akajya mu Karere ka Nyagatare agatura.”

    Siboyintore aravuga ko nta kuntu wabuza umuntu kujya ahandi kandi n’ubusanzwe Itegeko Nshinga ry’u Rwanda rivuga ko Umunyarwanda atura aho ashatse.

    Ubutabera bw’u Rwanda buravuga ko n’ubwo ngo aba bantu bagenda gute bakazimira,  ariko ngo ku bufatanye bwa Polisi y’Igihugu, ubushinjacyaha n’abaturage, bazatabwa muri yombi.

    Ubushinjacyaha kandi buravuga ko ku bufatanye bw’abaturage, aribo bagomba kugaragariza Inkiko aho abo bantu bihishe mu gihugu, kuko n’ubundi hari itegeko rivuga ko ibizagaragara mu gihe inkiko Gacaca zasoje bizakurikiranwa n’Inkiko zisanzwe.

  • Canada: The genocidaire Désiré Munyaneza won’t be heard by Supreme Court

    Munyaneza was found guilty of leading a Hutu militia in Rwanda during 1994 genocide

    Désiré Munyaneza is shown in a sketch from a federal court appearance in 2013.

    Désiré Munyaneza is shown in a sketch from a federal court appearance in 2013. (Mike Mclaughlin/Canadian Press)

    The Supreme Court of Canada has refused to hear the appeal of Désiré Munyaneza, who was found guilty of genocide, war crimes and crimes against humanity in connection with the 1994 Rwandan genocide.

    After a two-year trial that concluded in 2009, Munyaneza became the first person to be convicted in Canada under the Crimes Against Humanity and War Crimes Act.

    He was found guilty of seven counts of genocide, crimes against humanity and war crimes, and was handed a life sentence without parole eligibility for 25 years.

    Munyaneza led a Hutu militia in southern Rwanda during the 1994 genocide.

    He had been involved in a series of executions, rapes and lootings in Butare. He came to Canada in 1997 and was arrested by the RCMP in Toronto in 2005 after a five-year investigation. End

    with files from La Presse Canadienne

  • Urubanza rw’uwacitse ku icumu wishwe ajombaguwe ibiti mu gitsina rurakomeje

    Mukaroza Laurence wari ufite imyaka 47 y’amavuko washakiye mu Murenge wa Kigina, Akarere ka Kirehe akaba yararokotse Jenoside yakorewe Abatusi yishwe urw’agashinyaguro mu gicuku cyo kuwa 15 Ukwakira 2008, ashiramo umwuka nyuma y’iminsi ibiri.

    - Nyina na murumuna we bishwe n’abo mu muryango yashatsemo, ndetse ngo umugabo we Kanyangoga ni we wabasohoye mu nzu aho muri Mata 1994. Icyo gihe Mukaroza na we yagiriwe nabi arokorwa n’umwe mu bakecuru wabibukije ko ari umukazana wabo.

    - Mukaroza yari umutangabuhamya mu Nkiko Gacaca mu rubanza rw’abishe nyina na murumuna we, atotezwa kenshi n’abo mu muryango yashatsemo, ndetse n’umugabo we yamutegetse kudashinja bene wabo, bitaba ibyo agapfa

    - Mukaroza yahatiwe kenshi guta urugo rwe agahunga abamutoteza, ariko ntiyagenda kuko yangaga gusiga abana be ngo bajye bumva amateka ko ynze gupfa akabahunga.

    - Mukaroza yaje gusangwa ku gasi, yambaye ubusa iruhande rw’ahataburuwe imibiri ya nyina n’uwa murumuna we, basanze ahirita, ariko bivugwa ko yahajugunywe nyuma yo kugirirwa nabi.

    - Kuwa 30 Werurwe 2010, Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rwamagana, rwanzuye ko umusore witwa Bikorimana Simon ari we wishe Mukaroza. Abandi bakekwagaho uruhare bahanaguweho icyaha, Ubushinjacyaha bujuririra Urukiko rw’Ikirenga.

    Urukiko rw’Ikirenga rwaburanishije mu bujurire, kuri uyu wa Mbere, urubanza ruregwamo Bikorimana Simon, Hakizimana Sylvatus, Ngumije Elysee (muramu wa nyakwigendera) na Kanyangoga Edouard, umugabo wa Mukaroza.

    Ubwo urubanza rwatangiraga kuburanishwa mu mizi, Bikorimana wunganirwa na Me Musafiri Jerome, yamenyeshejwe ibyaha bibiri ashinjwa, ari byo gusambanya ku gahato n’ubwicanyi. Hakizimana, Ngumije na Kanyangoga bo bashinjwa gucura umugambi wo kwica Mukaroza, n’ubufatanyacyaha mu ishyirwa mu bikorwa ryawo.

    Icyicaro cy’Urukiko rw’Ikirenga

    Uru rubanza rwaburanishwaga mu bujurire, nyuma y’aho Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana rwari rwahamije icyaha Bikorimana rukamuhanisha igifungo cy’imyaka 20, abandi bose rukabahanaguraho ibyaha.

    Ubushinjacyaha bwahise bujuririra icyo cyemezo, ariko na Bikorimana ahita akijuririra. Bikorimana yatangiye avuga ko Kanyangoga na Ngumije bamuhamagaye ngo bajyane ariko ko atari azi ko bagiye kugirira nabi nyakwigendera.

    Ubushinjacyaha bwavuze ko bwajuriye bitewe n’uko Urukiko Rukuru rwavuze ko Bikorimana yemeye icyaha rukamugabanyiriza igihano, kandi ingingo ikuraho igihano cy’urupfu yaragisimbuje icya burundu y’umwihariko ku cyaha cy’ubugome nk’icyakorewe Mukaroza.

    Impamvu ya kabiri y’Ubujurire bw’ubushinjacyaha ni ukuba Bikorimana yaremeye ibyaha mu mabazwa ye ya mbere, yagera mu rukiko agahindura imvugo, akavuga ko yari yarabyemeye kubera kuzahazwa n’inkoni yakubiswe n’Abapolisi.

    Uwari uhagarariye ubushinjacyaha yasabye ko urukiko rwakwemera hakumvwa umutangabuhamya witwa IP Niyomugabo Emmanuel, Umupolisi wageze aho icyaha cyabereye, akaba atari yarumviswe mu Rukiko Rukuru, ibi akaba abyemererwa n’ingingo ya 62 y’itegeko ry’Ibimenyetso (Law of Evidence).

    Ubwo yasabwaga gusobanura impamvu y’ubujurire bwe, Bikorimana yasubije ko yarenganyijwe, gusa byari bigoye gufata nk’ukuri ibyo yavugaga, kuko yari afite ubwoba bwinshi bwatumaga icyo avuze ahita akivuguruza ako kanya.

    Nyuma yo kuyoborwa n’Inteko Iburanisha, yasubije ibibazo yabajijwe, aho yagaragaje ko Mukaroza yishwe na Berinyuma Pierre wabanje kumusambanya, nyuma Bikorimana amuhereza igiti cy’umwumbati akimujombagura mu gitsina, bamusiga aho ari intere.

    Nubwo adasobanura neza uwabatumye ngo umuryango wa Mukaroza uve mu gihirahiro, Bikorimana yavuze ko ibyo Berinyuma yakoze atari yabyibwirije.

    Me Musafiri umwunganira, yahise asaba urukiko ko hashingirwa ku myanzuro yashyikirije urukiko igahuzwa n’ibyavuzwe n’abatangabuhamya, kuko ibyo Umukiliya we avugiye mu rukiko birimo guhuzagurika no kuvuguruzanya.

    Isano hagati y’Urupfu rwa Mukaroza n’ubuhamya yatanze kuri muramu we muri Gacaca

    Ubushinjacyaha bwagaragaje ko Mukaroza yaba yarishwe nyuma y’igihe kitari gito atotezwa n’abo mu muryango yashatsemo ndetse n’umugabo we bwite, bamubuzaga gutanga amakuru ku rupfu rwa nyina na murumuna we.

    Ibi binashimangirwa n’umwe mu bo mu muryango we wabwiye IGIHE ko muramu we witwa Bugingo washinjwe uruhare mu rupfu rwa nyina na murumuna we yigeze gufungurwa, aza kubwira Mukaroza ko agiye kuzamwica nk’uko yishe nyina.

    Umuryango we wasigaye mu gahinda gakomeye

    Ibi ngo yahise abibwira Polisi biza kuviramo Bugingo gusubizwa muri gereza.

    Mbere yo gushiramo umwuka, Mukaroza hari amazina yasize avuze

    Ubushinjacyaha bwagaragaje ko mbere yo gupfa, Mukaroza yavugaga ko azize umugabo we Kanyangoga na muramu we Ngumije, ariko biza gushidikanywaho ndetse bigibwaho impaka ubwo umutangabuhamya IP Niyomugabo yavugaga ko ahagera yasanze nyakwigendera avuga amazina y’abantu batatu, aho yavugaga ngo “Nzize Berinyuma, Ngumije na Kanyangoga.”

    Nyuma yo kumva umutangabuhamya, no kwibutsa Bikorimana ko mu mabazwa ye mu Bugenzacyaha no mu Bushinjacyaha yari yavuze ko Mukaroza yambuwe imyenda na Berinyuma afatanyije na Hakizimana Sylvatus, hahise hahabwa umwanya buri wese uregwa kugira icyo avuga, bose bahakana ibyo baregwa.

    Abunganira abaregwa bashimangiraga ko nta bimenyetso bifatika ubushinjacyaha bugaragaza uretse amagambo yavuzwe na nyakwigendera mbere y’uko apfa, ariko basaba urukiko kudaha agaciro ayo magambo, ngo kuko uwayavugaga yari yamaze guta ubwenge.

    Abana yarwaniriye n’umuryango we mu muhango wo kumushyingura

    Ubushinjacyaha bwahise busaba kutitiranya inyandiko za muganga, aho yasobanuye ko “Traumatisme” (ihungabana) ivugwa muri raporo ya muganga ari uburyo ibikomere yari afite byari bimeze, ikaba yari “Traumatisme physique” (ibikomere by’umubiri byari mu gitsina) byaganishaga kuri “Traumatisme Psychique”(ihungabana ryo mu mutwe).

    Nyuma yo kumva impande zose zivugwa muri uru rubanza, urukiko rwasoje iburanisha rwanzura ko ku wa 23 Mutarama 2015 saa yine za mu gitondo (10:00 am) hazasomwa imyanzuro ya rwo mu Bujurire.

    Icyo gihe ni ho Umuryango wa Mukaroza Laurence avukamo n’abana be, bategereje kuzamenya ukuri ku rupfu rw’uwo mubyeyi, ahanini bakaba bashaka kumenya abafashije Bikorimana na Berinyuma, kuko ari bo bagaragaza uruhare rudashidikanywaho mu rupfu rwe, ariko akaba nta kindi cyabahuzaga kuko bari abapagasi umwe akomoka mu Burundi.

    Yishwe nyuma y’aho yaburiwe kuva mu muryango akanga gusiga abana
    Inkuru ya Igihe.com
  • Agnes Ntamabyariro wakatiwe gufungwa burundu arashaka ko arekurwa nka Justin Mugenzi

    ntamabayariro-ac0f2

    Photo: Agnes Ntamabyariro/internet

    Agnes Ntamabyariro wari Minisitiri w’Ubutabera wakatiwe gufungwa burundu n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku byaha bya Jenoside, mu bujurire bwe yasabye Urukiko Rukuru ko yagirwa umwere hashingiwe ku rubanza rwa Justin Mugenzi wagizwe umwere i Arusha.

    Justin Mugenzi na Ntamabyariro babaga muri PL, ishyaka riharanira ukwishyira ukwizana mu gice cyafatwaga nk’icy’abahezanguni, ariko we mu rubanza ICTR-99-50-T yaregwagamo rwaciriwe i Arusha muri Tanzania kuwa 30 Nzeri 2011 yagizwe umwere.

    Mu iburanisha ryabaye kuri uyu wa 27 Ukwakira, Ntamabyariro w’imyaka 77 yashimangiye ko mbere gato ya Jenoside mu Rwanda nta bibazo by’amoko byari bihari.

    Ibi yabishingiye ku kuba ngo muri uru rubanza rwa Mugenzi, urukiko rwarasanze amacakubiri avugwa atari ashingiye ku moko ahubwo ko ngo yari ashingiye ku mpamvu za politiki n’ukurwanira imyanya mu butegetsi.

    Ashingiye ku myanzuro yatanzwe n’uru rukiko nk’ubutabera mpuzamahanga, Me Gashabana yagaragaje ko ibyo umukiriya we aregwa ari nabyo uyu Mugenzi yaregwaga, avuga ko abatangabuhamya bari bamwe, bityo ko ibi byazashingirwaho mu gufata umwanzuro kuri iki kirego cy’ubujurire.

    Ubushinjacyaha ariko kuri iyi ngingo bwagaragarije urukiko ko abatangabuhamya batanzwe mu rubanza rwa Mugenzi i Arusha bari barinzwe bityo ko Me Gatera ataba abazi, bamusaba ko niba abazi yavuga abo ari bo.

    Kuri iki, Me Gatera yasubije ko mu myanzuro aba batangabuhamya batanzwe, ariko asaba urukiko ko rwakwita cyane ku gusuzuma iby’amacakubiri yavugwaga muri PL Power kuko ngo bamwe mu batangabuhamya we n’uwo aburanira batabizeye.

    Kuri uyu wa Mbere, Ntamabyariro yasabye urukiko ko rwafata umwanzuro rushingiye ku gitabo cy’amategeko mashya ahana y’u Rwanda cyo kuwa 2 Gicurasi 2012, cyerekana ko bimwe mu byaha yahamijwe bitari ibyaha kamere bya jenoside nk’uko byagenwaga n’amategeko yo mu 1996, n’aya Gacaca yo mu 2004 na 2008.

    Aha Me Gatera yibukije urukiko ko mu gihe icyo itegeko riteganya mu gihe cy’impurirane y’amategeko abiri ahana; avuga ko igihe hari amategeko abiri ahana, rimwe ryariho mu gihe icyaha cyakorwaga, irindi ryaratangajwe kuva icyaha gikozwe, ariko urubanza rutaracibwa burundu, itegeko rishya ni ryo ryonyine rigomba gukurikizwa iyo riteganya igihano cyoroheje.

    Bityo asaba ko Urukiko Rukuru bajuririye rwazahindura icyemezo cyafashwe n’urukiko rwisumbuye.

    Mu byaha 8 Ntamabyariro yahamijwe, uyu munsi yavuze ko hari bimwe urukiko rwafatiye umwanzuro nyamara rutarabiregewe, ngo abyiregureho anabiburaneho harimo nk’icyaha cyo kurema umutwe w’abagizi ba nabi.

    Mu mpaka ndende zagiwe, Ntamabyariro yabwiye urukiko ko mu cyemezo cyafashwe n’umucamanza wa mbere hari ibyaha yari yaragizweho umwere ariko Ubushinjacyaha bukabijuririra, avuga ko Urukiko Rukuru rwakongera rukemeza ukugirwa umwere kwe kuri ibyo byaha.

    Agnes Ntamabyariro wari Minisitiri w’Ubutabera ku ngona y’Abatabazi

    Ntamabyariro yabaye Minisitiri w’Ubutabera ku ngoma y’Abatabazi yavuyeho mu 1994.

    Yafunzwe mu 1997 avuga ko u Rwanda rwamushimutiye muri Zambiya mu gihe Ubushinjacyaha bwo buvuga ko bwamufatiye mu kivunge ari mu zindi mpunzi mu Rwanda atahuka.

    Mu 2009 yakatiwe gihano cyo gufungwa burundu n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge nyuma yo gufungwa imyaka 12, mu rubanza rwamaze imyaka itatu.

    Ntamabyariro niwe mutegetsi wa mbere wo ku ngoma ya Habyarimana waburanishijwe n’inkiko z’u Rwanda.

    Inkuru ya Igihe.com

  • ICTR’s appeals chamber reduces the sentence of a man who killed the last Queen of Rwanda

    Captain-NizeyimanaThe Appeals Chamber of the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR) on Monday sentenced to 35 years in jail Ildephonse Nizeyimana, a former captain in the Rwandan army who had been sentenced to life by the trial court.

    At the time of the 1994 genocide in Rwanda, Captain Nizeyimana, the last military official to be tried by the ICTR, was head of military intelligence and operations at the Ecole des sous-officiers (junior officers’ training school, ESO) in Butare, southern Rwanda.

    On June 19, 2012, the trial court sentenced him to life in jail for genocide, crimes against humanity and war crimes for numerous killings perpetrated mainly in April 1994 in and around Butare.

    The appeals judges cancelled certain findings of the lower court but confirmed his convictions for genocide and crimes against humanity.

    Nizeyimana, who comes from the northern prefecture of Gisenyi like the late president Juvénal Habyarimana, was found guilty of ordering several murders in Butare, including that of Rosalie Gicanda, widow of the next to last king of Rwanda, Charles-Léon-Pierre Mutara III Rudahigwa.

    Queen Rosalie Gicanda is related to current Rwandan president Paul Kagame.

    Presiding appeals judge Theodor Meron said Nizeyimana would remain in the custody of the ICTR pending a decision on where he would serve his sentence.
    Some specialists such as French sociologist André Guichaoua portray Nizeyimana as one of the main instigators of the genocide in Butare.

    By Hirondelle news agency

  • 27.08.2014 – RWANDA/NORWAY – APPEALS HEARING FOR RWANDAN GENOCIDE SUSPECT IN NORWAY

     bugingo

    A Rwandan sentenced in Oslo for participation in the 1994 genocide on Tuesday pleaded not guilty as his appeals hearings opened.

    Sadi Bugingo, now 49, has been living in Norway since 2002. He was sentenced on February 14, 2013 to 21 years in jail, the maximum sentence in Norway.

    The Oslo court deemed that he had played a leading role in the massacres of some 2,000 people in April 1994 in eastern Rwanda. It was the first genocide trial to be held in Norway.

    The first-instance judges found that although Bugingo, who was then a businessman, did not take part directly, he supervised massacres in an administrative building, a hospital and a church in Kibungo prefecture. 

    He was accused of having attended meetings during which massacres were planned or ordered, helping to organize them and to transport the killers.

    The trial, during which the judges went to Rwanda to hear prosecution and defence witnesses, opened on September 25, 2012.

    Rwanda judiciary had requested Bugingo’s extradition but it was not granted because he had obtained Norwegian nationality. by ER/JC slightly edited here by Al.G

  • MUNYESHYAKA Wenceslas, A priest convicted in absentia for genocide to appear before French court

    MuNYESHYAKA

    The French judicial inquiry into Father Wenceslas Munyeshyaka, a Rwandan priest suspected of genocide, is “in its final phase”, according to a report of the Mechanism for International Criminal Tribunals (MICT) consulted by Hirondelle on Tuesday.

    Munyeshyaka’s case was transferred to France in 2007 by the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR).

    The MICT report quotes Nicolas Peron, deputy prosecutor of the Paris Tribunal de Grande Instance, as saying the investigations “should be finished by the end of the year”. It also says French investigators and an investigating magistrate went to Rwanda in June to hear more witnesses in the case.

    In November 2007, the ICTR transferred to France the cases of Munyeshyaka, former parish priest at Sainte Famille church in Kigali, and of former Gikongoro prefect Laurent Bucyibaruta, who had already been under French investigation for several years. The two men both are living in France. They are free but subject to judicial control. Munyeshyaka, who is still a priest in the northern French parish of Gisors, has already been tried in absentia in Rwanda and sentenced to life in prison.

    France and Rwanda are the only countries to which the ICTR has transferred certain cases as part of its closure strategy. The Tribunal is due to close its doors by the end of this year.

    ER/ JC Hirondelle news Agency. slightly edited by AL. G

  • Habuze ubushake bwa politiki ngo abajenosideri ruharwa bafatwe

    fugitives

    Nubwo hashize igihe umunyemari Kabuga Felicien na bagenzi umunani bashakishwa kubera uruhare bashinjwa muri jenoside yakorewe Abatutsi, IBUKA n’Urukiko rwa Arusha byatangaje ko gufatwa kwabo kwakomwe mu nkokora n’ibura ry’ubushake bwa politiki z’ibihugu bimwe.

    Kuwa 25 Nyakanga i Kigali, u Rwanda, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, Urukiko mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda i Arusha (ICTR)na Polisi mpuzamahanga byatangije gahunda y’ubufatanye mu guhiga bukware abantu icyenda, ku isonga hari Kabuga Felicien.

    Mu kiganiro cyabanjirije itangizwa ry’icyo gikorwa cyo guhiga bukware no guhemba uzatanga amakuru yafatisha Kabuga Felicien na bagenzi be 8, mu bibazo byabajijwe inzego z’u Rwanda, Amerika, ICTR na Polisi mpuzamahanga (Interpol) byibanze cyane ku kumenya impamvu aba bagabo badafatwa ngo bashyikirizwe ubutabera.

    Umuyobozi wa Ibuka, Prof Dusingizemungu, yashimye inzego zitandukanye zagize icyo zikora mu kugeza imbere y’ubutabera abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu myaka 20 ishize, gusa agaragaza ko bikibabaje kuba nyuma y’iki gihe cyose hari abari ku isonga mu gutegura no gukora Jenoside bakidegembya ndetse bagakora ishoramari mu bihugu by’Afurika.

    Prof Dusingizemugu avuga yatunze agatoki bimwe mu bihugu by’Afurika nka Malawi, Kenya, Zimbabwe, Zambia bikibura ubushobozi n’ubushake bwa politiki ku buryo usanga bikiri indiri y’abakoze Jenoside baboneramo umudendezo.

    Yagize ati “Ibihugu byinshi by’Afurika bibura imbaraga n’ubushake bwa politiki mu gukurikirana abakoze ibyaha bya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda ku buryo usanga babayeho mu mudendezo, bagatembera ndetse bagakora ishoramari.”

    Ubushake bwa Politiki mu kudindiza ifatwa ry’aba bagabo kandi ryagarutsweho n’Umushinjacyaha w’Urukiko Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda i Arusha, Hassan A. Jallow, wavuze ko mu myaka 20 ishize uru rukiko rwishimira akazi rwakoze karimo guta muri yombi abakurikiranweho Jenoside basaga 90, ariko hakaba hakiri abagabo 9 barimo na Kabuga batarafatwa ku mpamvu zirimo n’ubushake bwa politiki z’ibihugu bimwe na bimwe.

    Yagize ati “Twe dushingira ku bushake bwa za leta ku guhagarika abo twashyiriyeho impapuro zibafata bakabadushyikiriza, ariko nk’uko mwabyumvise ko hari ibihugu bibura ubushobozi, hakaba n’ikibazo cy’ubushake bwa politiki, ibyo bikaza no mu mpamvu zatumye hari abadashobora gufatwa.”

    Ambasaderi Stephen J. Rapp wo muri Deparitoma ishinzwe ubutabera Mpuzamahanga yavuze ko gufata abanyabyaha bakomeye nka Kabuga na bagenzi be bisaba ubufatanye bw’ibihugu no guhanahana amakuru, ari nabyo bikubiye muri gahunda nshya yashyizwe ahagaragara yo kubahiga bukware.

    Ambasaderi Rapp yavuze ko Amerika itazatezuka na rimwe ku mugambi wo guhiga aba bagabo 9 baza ku isonga mu gutegura no gukora Jenoside bayobowe na Kabuga , ndetse yibutsa ko nubwo imyaka 20 ishize ishobora kugaragara nk’aho ari myinshi, ariko ngo icyaha gikomeye ntigisaza kuko hari n’abakoze ibyaha byibasiye inyokomuntu mu 1945 bagishakishwa kugeza ubu.

    Muri uru rugamba rwatangijwe rwo guhiga aba bagabo, Felicien Kabuga, Protain Mpiranya na Ladislas Ntaganzwa bafatwa nk’ ‘ibifi binini’ , kandi mu gihe cyose bagihumeka bagomba gufatwa nta kabuza.

    Uretse aba, kuri lisiti y’abahigwa banashyiriweho igihembo cy’amadolari y’Amerika agera ku bihumbi 5000 haragaragara Bizimana Augustin, Kayishema Fulgence, Sikubwabo Charles, Ntaganzwa Ladislas, Ndimbati Aloys, Ryandikayo Charles na Pheneas Munyarugarama, nabo baza ku isonga mu bateguye bakanashyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Interpol kimwe n’izindi nzego ziri gukwirakwiza impapuro zirimo amafoto y’aba bagabo uko ari 9 kugira ngo umuntu wese cyangwa igihugu gifite ubushake bwo gushyigikira ubutabera, gishakishe mu buryo bushoboka bwose amakuru y’aba bagabo. Ends

    Source: Igihe.com

     

  • Guverinoma ya Dr.Habumuremyi isigiye iki abarokotse jenoside?

    Pierre-Damien-Habumuremyi1

    Dr. Pierre Damien Habumuremyi, Ministiri w’intebe ucyuye igihe. Photo

    Ihinduka ry’abagize guverinoma ryabaye kuri uyu wa kane taliki 24 nyakanga 2014 nta gushidikanya ko ariyo nkuru ikomeje kwiganza mu itangazamakuru ryo mu Rwanda. Nubwo mu gihe cy’imyaka itatu Goverinoma ya Dr. Habumuremyi imaze hari byinshi yagejeje ku barokotse jenoside hari n’ibindi byari bigitegereje gukorwa .

    Urubuga ‘’Reparation for survivors’’ narwo rurabagezaho iyi nkuru y’ihinduka rya Guverinoma rugendeye ku mu murongo rwihaye w’ubutabera n’imibereho myiza y’abarokotse jenoside.

    Bwana Ahishakiye Naftal, Umunyamabanga nshingwabikorwa wa IBUKA, yavuze ko Guverinoma ya Dr. Habumuremyi yongereye imbaraga mu kwita kubibazo by’abacitse ku icumu. Ahishakiye yagize ati: ’’ Guverinoma icyuye igihe yashishikarije inzego zose kwitabira ibikorwa byo kwibuka, kugerageza gucyemura ikibazo cy’imitungo y’abacitse ku icumu, kwita ku ncike no kwemerera abacitse ku icumu kwandikwa ku mazu bubakiwe.’’

    Tumubajije aho Guverinoma nshya ya Ministiri w’intebe Murekezi yashyira ingufu, Bwana Ahishakiye yavuze ko Guverinoma yanoza ingamba zijyanye no kubika ibimenyetso bya Jenoside, Kwihutisha gukemura ikibazo cy’indishyi, kongera ingufu mu gufata abakoze jenoside bakidegembya no gushyiraho ingamba zihamye zijyanye n’ubuzima bwo mu mutwe bw’abarokotse.

    Ahishakiye anenga Politiki iriho ubu izwi ku izina rya ‘’ National social Protection strategy’’ igamije gushyira abacitse ku icumu mu cyiciro rusange cy’abanyarwanda bose batishoboye kugirango bafashirizwe hamwe. Agaragaza ko abacitse ku icumu bafite ibibazo by’umwihariko bikomoka ku kababaro k’indengakamere banyuzemo muri jenoside. Ahishakiye yagize ati’’Guverinoma ya Nyakubahwa Murekezi ikwiye kuzashishoza kuko ingaruka za jenoside mu mibereho y’abayikorewe zimara igihe kirekire rimwe na rimwe zikaba twibanire’’.

    Ingingo ya 14 y’itegeko nshinga rya Repubulika y’u Rwanda nkuko ryavuguruwe kugeza ubu ivuga iti:’’ Leta mu bushobozi bwayo, iteganya ibikorwa byihariye bigamije imibereho myiza y’abasizwe iheruheru na jenoside yakorewe abatutsi’’. Iyi ngingo igaragaza ubushake bwa Politiki Leta yagaragaje ku ikubitiro bwo kwita kubacitse ku icumu by’umwihariko. Umuntu asesenguye iyi ngingo, Nta gushidikanya ko gahunda iyo ariyo yose ishyira abacitse ku icumu mubanyarwanda bandi bose batishoboye muri rusange cyangwa igamije kubambura ubufasha bw’umwihariko bagenerwa inyuranyije n’itegeko nshinga.

    Ubutabera

    Guverinoma ya Dr. Habumuremyi yagerageje guhangana n’ibibazo byasizwe n’inkiko Gacaca by’umwihariko kurangiza imanza z’imitungo zaciwe n’inkiko Gacaca no gukemura ikibazo cy’indishyi. Dr. Habumuremyi yashize kandi imbaraga zigaragara mu kugerageza guha umurongo ikibazo cy’imitungo yambuwe abana b’imfubyi baroktse jenoside.

    Mu mwaka wa 2013, Ministiri w’intebe yashyizeho itsinda rigamije gukemura ibibazo by’imitungo yambuwe abana b’imfubyi za jenoside n’ibibazo by’imanza z’imitungo yangijwe zitarangizwa. Iryo tsinda n’ubwo 70% y’ibibazo ryagejejweho bitabashije guhita bikemuka, ishyirwaho ry’iryo tsinda ryatumye icyo kibazo kimenyekana kurushaho n’inzego zongera ubushake mu kugikurikirana.

    Iryo tsinda kandi ryagaragaje ko abacitse ku icumu bagera ku 158,000 batsinze imanza z’imitungo za Gacaca ariko zikaba zitarashyirwa mu bikorwa. Ni ukuvuga ko uwacitse ku icumu nibura umwe kuri babiri afite ikibazo cy’urubanza yatsinze rwo gusubizwa imitungo yasahuwe ariko rukaba rutararangizwa. Magingo aya bivugwa ko iyi mibare yaba yaragiye igabanuka icyokora nta mibare mishya iragaragazwa y’ibibazo byakemutse n’uko byakemutse.

    Mu rwego rwo gukemura ikibazo cy’indishyi, Dr. Habumuremyi yandikiye ministeri y’ubutabera ayisaba gutegura itegeko rishyiraho ikigega cy’indishyi ku barokotse jenoside mu gihe kitarenze amezi atatu. Bwari ubwambere umuyobozi mukuru wo kurwego rwe yemeje ko ikibazo cy’indishyi ari ikibazo cy’ubutabera kandi gikwiye gukemuka. Nyuma y’igihe gito umunyamabanga mukuru wa FPR inkotanyi, Bwana Ngarambe Francois yatangaje ko abayobozi bakwiye kureka kwizeza ibitangaza abacitse ku icumu ko icyo cyigega cy’indishyi kitazabaho . Abacitse ku icumu benshi ibi babibonye nkaho Dr. Habumuremyi yakoze ibyo yari ashoboye mu bubasha bwe.

    Kuri ubu, Dr. Habumuremyi asoje igihe cye ikibazo cy’indishyi kiri gukorwaho inyigo kubufatanye bwa Guverinoma, sosiyete sivile n’umuryango mpuzamahanga.  Raporo y’inyigo zatanga inzira z’uko icyo kibazo cyakemuka , Imiterere y’ikigega cy’ indishyi cyashyirwaho n’aho amafaranga yo kubishyira mu bikorwa azava, izasohoka mu mpera z’ukwezi gutaha kwa kanama.

    Mu bijyanye no gukurikirana abakekwaho jenoside bo mu rwego rwa mbere bataburanishijwe n’inkiko Gacaca, Guverinoma ya Dr. Habumuremyi yasohoye impapuro mpuzamahanga zo gufata ba ruharwa barenga 200 bakihishe mu mahanga. Guverinoma ya Dr. Habumuremyi yashoboye kandi gukora amavugurura yatumye amahanga agirira ikizere ubutabera bw’u Rwanda bityo yohereza abakekwaho jenoside hafi 10 ngo baburanishirizwe mu Rwanda imbere y’abarokotse jenoside.

    Nubwo urwego rushinzwe gufata abakekwaho jenoside batorotse ubutabera, Genocide Fugitives Tracking Unit (GFTU) rwongerewe ubushobozi, inzira yo guta muri yombi abajenosideri iracyari ndende. Mu mwaka wa 2012, urutonde rwa ba ruharwa bagera 71,658 bakatiwe n’inkiko Gacaca badahari rwashyikirijwe GFTU ngo bashakishwe. Inzego z’ubutabera zidafashe ingamba nshya zo gukemura iki kibazo, bigaragara ko gufata abajenosideri ari umwitozo wazafata imyaka amagana.

    Kuva inkiko Gacaca zisoje imirimo yazo, inzego zimwe za Leta zisa niziruhukije. Nyuma y’inkiko Gacaca, Ingufu zabaye nkeya mugukurikirana abacyekwaho jenoside bakomeje kwidegembya imbere mu gihugu ndetse n’abakatiwe imirimo nsimburagifungo bayitoroka ku bwinshi batayikoze.

    Hari n’abahamijwe icyaha cya jenoside banakatirwa igifungo nyamara ntibyabuza Guverinoma kubatumira mu nama y’igihugu y’umushyikirano yabaye mu gushyingo 2013. Abo ba ruharwa barimo uwitwa Murahoneza Lewis Kigurube wakatiwe imyaka 30 y’igifungo, we na bagenzi be bakingiwe ikibaba bakiranwa icyubahiro na bamwe mu bayobozi bakuru b’igihugu kugeza bongeye kurira indege bagasubira mu Burayi nta nkomyi. Imiryango y’abacitse ku icumu nka GAERG yasabye Guverinoma guta muri yombi  abo bicanyi, icyokora ntacyo byatanze.

    Inkiko Gacaca zisoza imirimo yazo , zashyikirije ubushinjacyaha amadosiye y’abakekwaho jenoside bo mu rwego rwa mbere barimo na Rucagu Boniface  ngo baburanishwe mu nkiko zisanzwe. Nyamara kugeza none, abamaze kugezwa imbere y’inkiko babarirwa ku mitwe y’ntoki. Muri uru rwego kandi urutonde rw’abagera ku bihumbi 49000 bakekwaho ubufatanyacyaha muri jenoside nabo bashyikirijwe ubushinjacyaha ngo baryozwe ibyo bakoze imbere y’inkiko. Ntibizwi neza niba hari dosiye n’imwe yo muri uru rwego yari yakurikiranwa.

    Imibereho Myiza

    Mu mibereho myiza, Guverinoma icyuye igihe yumvise by’umwihariko impuruza y’umuryango w’abapfakazi ba jenoside (AVEGA) . Uyu muryango watabarizaga abagizwe incike na jenoside bageze mu zabukuru bagera ku bihumbi 6000 barimo abarenga 1400 bakeneye kugobokwa mu maguru mashya. Guverinoma ya Dr. Habumuremyi ishimirwa ko iki kibazo yakigize icyayo yemera no kuzagenera izo ncike amafaranga agera ku bihumbi 50, 000 buri kwezi yo kubabeshaho. Nubwo icyi cyemezo kitarashyirwa mu bikorwa, imiryango y’abacitse ku icumu isanga icyemezo ubwacyo ari intambwe nziza itanga icyizere.

    Guverinoma ya Dr. Habumuremyi ishimirwa kandi kuba yaremeye ko abacitse ku icumu batishoboye bubakiwe amazu bayandikwaho bagahabwa n’ibyangombwa byayo. Kuva mu mwaka wa 1998, amazu yubakirwaga abacitse ku icumu yakomezaga kwitwa amazu ya Leta bityo ba nyirayo bakaba batarashoboraga kuyatangaho ingwate mu ma banki ngo biteze imbere. Nyuma y’ubuvugizi bw’igihe kirekire imiryango y’abarokotse jenoside yakoze, Guverinoma yemeye kwandika ayo mazu kubarokotse jenoside kuva mu mwaka wa 2012.

    Ntawabura kuvuga kandi imbaraga Dr.Habumuremyi nka ministiri w’intebe yagaragaje kugira ngo inyubako izwi ku izina rya 1$ Campaign irangire. Ministiri w’intebe nyuma yo gusura iyo nyubako yategetse inzego bireba gutanga arenga miliyoni 400 kugirango iyo nyubako yuzuzwe ishyirwemo n’ibikenewe byose ngo abo yagenewe bayijyemo. Biteganyijwe ko imfubyi za jenoside 192 zitagira aho zitaha zizacumbikirwa muri iyo nyubako mu ntangiriro z’ukwezi gutaha kwa kanama.

    Bimwe mu bireba abacitse ku icumu bisigaye bidakemutse Guverinoma ya Murekezi yakwitaho harimo Umwanzuro w’inama y’umushyikirano yo mu mwaka wa 2012 usaba Leta gutera inkunga ihoraho imiryango itari iya Leta ifasha abacitse ku icumu. Hari kandi inyandiko yashyikirijwe ibiro bya ministiri w’intebe itanzwe na IBUKA, isaba ko imiryango y’abacitse ku icumu yagira umwanya mu nama y’ubutegetsi bw’Ikigega FARG gikunzwe kunengwa imikorere mibi n’umugenzuzi w’imari ya Leta. Ends

    Inkuru yanditswe na Al. Gasake